CLP 2026: nowe klasy zagrożeń dla mieszanin – działania w zakresie SDS i oznakowania

MSDS-Europe – Baza wiedzy o kartach charakterystyki – CLP 2026: nowe klasy zagrożeń dla mieszanin – działania w zakresie SDS i oznakowania

 

W wyniku zmiany rozporządzenia CLP (rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin) – wprowadzonej m.in. rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2023/707 – ustanowiono nowe klasy zagrożeń.

Podczas gdy obowiązki dla substancji zaczęły już obowiązywać, dla producentów i importerów mieszanin kluczową datą jest 1 maja 2026 r.

 

Co dokładnie oznacza termin 1 maja 2026 r.?

Przepis przejściowy (bardzo ważny w praktyce)

Jeżeli mieszanina została wprowadzona do obrotu przed dniem 1 maja 2026 r., rozporządzenie przewiduje do dnia 1 maja 2028 r. okres przejściowy umożliwiający stosowanie dotychczasowej klasyfikacji i oznakowania. Nie zwalnia to jednak z przygotowań, ponieważ łańcuch dostaw (SDS, etykiety, wymagania klientów) często wcześniej „wymusza” aktualizację.

 

Dlaczego konieczne było uzupełnienie rozporządzenia CLP?

W ramach strategii w zakresie chemikaliów celem Komisji Europejskiej jest zapewnienie wyższego poziomu ochrony zdrowia ludzi i środowiska.

Niektóre substancje mają właściwości, dla których w poprzednim systemie klasyfikacji nie przewidziano odrębnej klasy zagrożenia, dlatego przekazywane informacje nie były w pełni kompletne.

Wprowadzenie nowych klas pomaga identyfikować m.in. substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego, utrzymujące się w środowisku lub zagrażające zasobom wody pitnej.

 

Nowe klasy zagrożeń

Nowe przepisy są zorganizowane wokół trzech głównych grup, które oceniają długoterminowe oddziaływanie zarówno na zdrowie ludzi, jak i na środowisko.

 

Substancje zaburzające funkcjonowanie układu hormonalnego (ED)

Związki te oddziałują na układ hormonalny (endokrynny) organizmu. Mogą zaburzać wzrost, rozwój lub procesy rozrodcze.

Nowy system rozróżnia skutki endokrynne dla zdrowia ludzi oraz dla środowiska.

W CLP ED są ujęte w dwóch obszarach:

  • Zaburzenia funkcjonowania układu hormonalnego dla zdrowia ludzi (kategoria 1–2),
  • Zaburzenia funkcjonowania układu hormonalnego dla środowiska (kategoria 1–2).

Z punktu widzenia oznakowania typowo pojawiają się tu zwroty EUH (np. EUH380/EUH381 oraz EUH430/EUH431 – w zależności od kategorii).

 

Substancje PBT i vPvB – trwałe, wykazujące zdolność do bioakumulacji i toksyczne

Substancje PBT (trwałe, bioakumulacyjne i toksyczne) rozkładają się powoli, kumulują się w organizmach żywych i wykazują toksyczność.

Kategoria vPvB (bardzo trwałe i bardzo bioakumulacyjne) obejmuje związki wyjątkowo odporne na procesy degradacji w środowisku i silnie kumulujące się w łańcuchu pokarmowym.

Typowa „logika progowa” dla mieszanin:

Jeżeli mieszanina zawiera składnik sklasyfikowany jako PBT/vPvB w stężeniu ≥ 0,1% (m/m), może to wpływać również na klasyfikację mieszaniny.

Zwroty EUH wymagane na etykiecie:

  • PBT (EUH440): Gromadzi się w środowisku i organizmach żywych, w tym u ludzi.
  • vPvB (EUH441): W znacznym stopniu gromadzi się w środowisku i organizmach żywych, w tym u ludzi.

 

Substancje PMT i vPvM – trwałe, mobilne i toksyczne

Największym zagrożeniem substancji PMT (trwałych, mobilnych i toksycznych) oraz vPvM (bardzo trwałych i bardzo mobilnych) jest mobilność.

Ponieważ substancje te rozkładają się powoli i łatwo rozprzestrzeniają się w środowisku wodnym, mogą docierać do ujęć wody pitnej, skąd trudno je usunąć standardowymi metodami uzdatniania.

Praktyczny próg dla mieszanin:

Jeżeli składnik sklasyfikowany jako PMT/vPvM występuje w stężeniu ≥ 0,1% (m/m), może to wpływać na klasyfikację i komunikację zagrożeń dla mieszaniny.

Typowe zwroty EUH na etykiecie:

  • PMT (EUH450): Może powodować długotrwałe i rozproszone zanieczyszczenie zasobów wodnych.
  • vPvM (EUH451): Może powodować bardzo długotrwałe i rozproszone zanieczyszczenie zasobów wodnych.

 

Wprowadzenie klas PMT/vPvM oznacza także zmianę podejścia w obszarze ochrony zasobów wodnych, ponieważ klasyfikacja CLP może stanowić jedną z podstaw dalszych działań regulacyjnych dotyczących wód.

 

Które sekcje karty charakterystyki obejmują zmiany?

Aktualizacja klasyfikacji mieszanin zmienia treść kart charakterystyki (SDS) w kilku miejscach:

Sekcja 1 (Identyfikacja): w przypadku mieszanin identyfikatory oraz – tam, gdzie dotyczy – zarządzanie kodem UFI mogą wymagać weryfikacji w związku ze zmianami.

Sekcja 2 (Identyfikacja zagrożeń / klasyfikacja): należy wskazać nowe klasy zagrożeń, odpowiadające im zwroty EUH oraz – przy braku nowych piktogramów – właściwe hasło ostrzegawcze („Niebezpieczeństwo”/„Uwaga”).

Sekcja 3 (Skład / informacja o składnikach): dane dotyczące składników powinny uwzględniać nowe klasyfikacje, jeżeli osiągają one odpowiednie progi stężeń.

W praktyce to właśnie tutaj „rozstrzygają się” nowe klasyfikacje składników, wartości progowe i logika klasyfikacji mieszaniny.

Nasza seria o procesie opracowywania SDS wielokrotnie podkreśla rolę progów stężeń, specyficznych progów stężeń i innych czynników.

Sekcje 11 i 12 (Informacje toksykologiczne i ekologiczne): należy przedstawić szczegółowe informacje o właściwościach zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego, a także o cechach PBT/vPvB i PMT/vPvM.

Uwagi:

Szczególną uwagę należy zwrócić na spójność sekcji 11 i 12 z klasyfikacją (sekcja 2).

Warto pamiętać, że automatyczne „generowanie” SDS za pomocą oprogramowania może być ryzykowne ze względu na nowe, indywidualnie oceniane kryteria (np. dane literaturowe dotyczące efektów endokrynnych). Klasyfikacji zgodnie z rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2023/707 nie zawsze da się wiarygodnie wyprowadzić wyłącznie metodą obliczeniową, jeśli brakuje danych dla nowych punktów końcowych.

 

Oznakowanie: co zmienia się w praktyce?

Ważny komunikat praktyczny:

W przypadku nowych klas komunikacja zagrożeń odbywa się często za pomocą zwrotów EUH oraz hasła ostrzegawczego („Niebezpieczeństwo”/„Uwaga”).

W codziennych kwestiach dotyczących etykietowania (wymiary, układ, elementy obowiązkowe) pomocne są nasze praktyczne podsumowanie oznakowania CLP oraz artykuł Nowe zasady CLP dla sklepów internetowych: etykietowanie i reklama.

 

Typowe trudności

1. Braki w danych od dostawców

Najczęstszym problemem jest brak informacji pochodzących z łańcucha dostaw.

W wielu przypadkach karty charakterystyki surowców nie zawierają jeszcze nowych klasyfikacji, co utrudnia rzetelną klasyfikację produktu końcowego (mieszaniny).

Nową mieszaninę wprowadzoną do obrotu po dniu 1 maja 2026 r. należy już klasyfikować zgodnie z nowymi zasadami. Jednak dostawcy substancji (surowców) „już obecnych na rynku” mogą stosować przepisy przejściowe do dnia 1 listopada 2026 r.

Konsekwencja: w okresie od maja do listopada 2026 r. producent/formulator mieszaniny może znaleźć się w sytuacji, w której jest prawnie zobowiązany do klasyfikacji produktu końcowego pod kątem nowych zagrożeń (np. ED), ale dostawca nie dostarczył jeszcze takich danych w SDS.

Rozwiązanie: podmioty rynkowe muszą proaktywnie komunikować się z dostawcami i nie powinny czekać do ostatecznych terminów ustawowych.

2. Błędna interpretacja progów i „zasady 0,1%”

Dla nowych klas obowiązują specyficzne progi stężeń, od których dany składnik należy uwzględnić przy klasyfikacji mieszaniny.

  • Kategoria 1 (ED HH 1 / ED ENV 1): jeśli stężenie składnika w mieszaninie osiąga lub przekracza 0,1%, mieszaninę należy również zaklasyfikować do kategorii 1.
  • Kategoria 2 (ED HH 2 / ED ENV 2): obowiązek klasyfikacji występuje dopiero przy stężeniu ≥ 1%.

Ważne!

Jeżeli mieszanina zawiera substancję zaburzającą funkcjonowanie układu hormonalnego kategorii 2 w stężeniu ≥ 0,1% (m/m), nie trzeba klasyfikować mieszaniny jako niebezpiecznej wyłącznie na tej podstawie, ale karta charakterystyki musi zostać udostępniona użytkownikom profesjonalnym na żądanie.

3. Brak aktualizacji PCN / UFI

Jeżeli zmienia się profil zagrożeń lub skład mieszaniny, konieczne jest zaktualizowanie zgłoszenia PCN, a także może być potrzebny nowy kod UFI do identyfikacji zmienionego składu.

Pomoc praktyczna:

 

Terminy stosowania i przepisy przejściowe

Najbardziej krytycznym elementem weryfikacji zgodności jest właściwa interpretacja terminów.

Ustawodawca wprowadził etapowy system, który rozróżnia substancje i mieszaniny oraz produkty nowe i już obecne na rynku.

Substancje:

Nowe substancje: substancje po raz pierwszy wprowadzane do obrotu po dniu 1 maja 2025 r. muszą stosować nowe zasady od razu.

Substancje już obecne na rynku: substancje obecne na rynku przed tą datą mogą korzystać z przepisów przejściowych do dnia 1 listopada 2026 r.

Mieszaniny:

Dla mieszanin terminy są późniejsze, ponieważ przeklasyfikowanie składników (substancji) jest procesem czasochłonnym.

Nowe mieszaniny: mieszaniny po raz pierwszy wprowadzane do obrotu po dniu 1 maja 2026 r. muszą zostać sklasyfikowane zgodnie z nowymi zasadami.

Mieszaniny już obecne na rynku: „produkty na półce” mogą zostać ponownie sklasyfikowane i oznakowane do dnia 1 maja 2028 r.

 

Przygotowanie w praktyce

Do terminu 1 maja 2026 r. mieszaniny obecne na rynku należy poddać przeglądowi.

Zaleca się następujące kroki:

Inwentaryzacja portfolio: sporządzenie listy wszystkich wytwarzanych i importowanych mieszanin oraz wariantów opakowań.

Komunikacja z dostawcami: pozyskanie zaktualizowanych kart charakterystyki dla surowców i mieszanin.

Przegląd klasyfikacji: wykonanie obliczeń zgodnie z nowymi zasadami CLP na podstawie dostępnych danych.

Aktualizacja SDS i etykiet: w przypadku zmiany klasyfikacji surowców – w razie potrzeby modyfikacja karty charakterystyki mieszaniny oraz weryfikacja etykiety produktu pod kątem spójności.

 

Powiązane artykuły fachowe:

 

Szybko i krótko

Co dokładnie oznacza termin 1 maja 2026 r. dla mieszanin?

Od 1 maja 2026 r. klasyfikację i oznakowanie mieszanin należy wykonywać również zgodnie z nowymi klasami zagrożeń CLP (np. ED, PBT/vPvB, PMT/vPvM), jeżeli uzasadnia to skład mieszaniny. W praktyce oznacza to weryfikację SDS i etykiety oraz – w wielu przypadkach – ich aktualizację.

Które produkty są najbardziej objęte zmianą?

Przede wszystkim mieszaniny zawierające składniki o właściwościach zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego lub podlegające klasyfikacji PBT/vPvB bądź PMT/vPvM. Typowo mogą to być środki pomocnicze w przemyśle, produkty czyszczące, powłoki, dodatki oraz produkty stosowane w aplikacjach mających kontakt z wodą.

Które części SDS należy niemal na pewno sprawdzić/zaktualizować?

Najczęściej zmiana dotyczy sekcji 2 (klasyfikacja, elementy oznakowania, zwroty EUH), sekcji 3 (skład i klasyfikacja składników) oraz sekcji 11–12 (informacje toksykologiczne i ekotoksykologiczne). Ponadto warto zweryfikować odniesienia prawne w sekcji 15.

Jaki jest najczęstszy błąd w procesie zgodności?

Najczęstszy problem to fakt, że SDS dostawców surowców nie zawierają jeszcze nowych klas, przez co klasyfikacja mieszaniny nie może być wiarygodnie uzasadniona. Często zdarza się też błędna interpretacja lub pomijanie progów stężeń, co prowadzi do nieprawidłowej klasyfikacji i oznakowania.

Czy wystarczy zaktualizować SDS, czy trzeba też zmienić etykietę/PCN?

Jeżeli zmienia się klasyfikacja mieszaniny lub komunikacja zagrożeń, zazwyczaj konieczna jest również modyfikacja etykiety. W niektórych przypadkach zmiany mogą dotyczyć także administracji PCN/UFI (zwłaszcza gdy zmienia się skład lub informacje o zagrożeniach), dlatego warto ująć to jako punkt kontrolny w procesie przygotowań.

 

Podsumowanie:

Od 1 maja 2026 r. nowe klasy zagrożeń CLP są obowiązkowe również dla mieszanin, dlatego należy zweryfikować klasyfikację, oznakowanie i SDS.

Zmiana przede wszystkim wzmacnia dokładniejszą komunikację ryzyk ED, PBT/vPvB oraz PMT/vPvM.

W praktyce najczęściej dotyczy to sekcji 2, 3 oraz 11–12 SDS. Kluczem do przygotowania jest pozyskanie danych od dostawców i prawidłowe stosowanie progów stężeń.

W razie potrzeby może być wymagana także aktualizacja zgłoszenia PCN.

 

Powiązane usługi:

 

Przydatne artykuły: