Kalendarz zgodności chemicznej 2026 (CLP/SDS/PCN-UFI)

W podziale kwartalnym, z praktycznymi punktami kontrolnymi

MSDS-Europe – Kompas bezpieczeństwa chemicznego – Kalendarz zgodności chemicznej na 2026 r. (CLP / SDS / PCN-UFI)

Dla europejskiego przemysłu chemicznego oraz podmiotów gospodarczych uczestniczących w łańcuchu dostaw substancji chemicznych rok 2026 będzie – z perspektywy zgodności regulacyjnej – jednym z najbardziej złożonych okresów ostatniej dekady.

Celem artykułu jest umożliwienie przedsiębiorstwom pracującym z substancjami i mieszaninami (producentom, importerom, dystrybutorom, sklepom internetowym) przeglądu – w ujęciu rocznym – najważniejszych obowiązków zgodności: karta charakterystyki (SDS), oznakowanie CLP, zgłoszenie PCN/UFI, dokumentacja dostawców oraz sprzedaż online.

Podstawowe pojęcia (krótko, bez nieporozumień)

Substancja (substance): pojedynczy pierwiastek chemiczny lub związek (np. etanol).

Mieszanina (mixture): mieszanina dwóch lub więcej substancji (np. środek czyszczący, farba, klej).

Rozporządzenie CLP (WE) nr 1272/2008: unijne ramy prawne dotyczące klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (klasy zagrożenia, piktogramy, zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia H oraz zwroty określające środki ostrożności P itd.).

Karta charakterystyki (SDS): standaryzowany dokument przeznaczony dla użytkowników, zawierający informacje o zagrożeniach stwarzanych przez substancję/mieszaninę, zasadach bezpiecznego stosowania, magazynowania i usuwania, sporządzany w układzie 16 sekcji.

PCN (Poison Centre Notification) / „zgłoszenie PCN”: zgłoszenie do ośrodków zatruć dotyczące składu i danych toksykologicznych mieszanin stwarzających zagrożenie, składane w zharmonizowanym formacie zgodnie z załącznikiem VIII do rozporządzenia CLP.

UFI (Unique Formula Identifier): 16-znakowy, unikalny identyfikator receptury (identyfikator UFI), służący do powiązania zgłoszenia PCN z etykietą (dla mieszanin).

Nowe klasy zagrożenia CLP (2023/707): m.in. zaburzanie funkcjonowania układu hormonalnego (zdrowie człowieka/środowisko), PBT/vPvB, PMT/vPvM – wprowadzają nowe kryteria klasyfikacji/oznakowania i w niektórych przypadkach nowe zwroty EUH.

Kluczowe daty w 2026 r., które warto zaplanować z wyprzedzeniem

1. Nowe klasy zagrożenia – mieszaniny (nowo wprowadzane do obrotu)

1 maja 2026 r.: nowe klasy zagrożenia mają zastosowanie do mieszanin wprowadzanych do obrotu po 1 maja 2026 r..

2. Nowe klasy zagrożenia – substancje (wcześniej obecne na rynku)

1 listopada 2026 r.: do tej daty trwa okres przejściowy dla substancji już obecnych na rynku UE; od tej daty zgodność z nowymi klasami jest obowiązkowa.

3. PCN – zharmonizowany format to już standard

Od 1 stycznia 2025 r. każda mieszanina stwarzająca zagrożenie wprowadzana do obrotu w UE musi mieć zgłoszenie PCN w formacie zharmonizowanym; w 2026 r. kluczowe będą zwykle jakość, aktualizacje oraz zarządzanie zmianą.

4. CLP – sprzedaż online/reklamy: termin został zmieniony

Warto podkreślić, że w odniesieniu do „internetowych” wymogów CLP wcześniej komunikowane daty (2026–2027) przesunięto na 1 stycznia 2028 r. (m.in. w zakresie reklam i ofert sprzedaży na odległość).

W 2026 r. właściwe podejście to zatem: przygotowanie danych i interfejsów, a nie zmiana „na ostatnią chwilę”.

5. PFAS (substancje per- i polifluoroalkilowe) – dwa równoległe wątki w 2026 r.

• PFAS w pianach gaśniczych: ograniczenie zostało przyjęte w 2025 r. i będzie stosowane od października 2026 r. (z etapowymi okresami przejściowymi).
• Ocena ograniczenia PFAS na poziomie UE: celem ECHA jest zakończenie oceny naukowej do końca 2026 r.

Nowe klasy zagrożenia – ewolucja rozporządzenia CLP

Komisja Europejska uznała, że wcześniejsze ramy klasyfikacji nie obejmowały w wystarczającym stopniu długoterminowych ryzyk, takich jak zaburzanie funkcjonowania układu hormonalnego lub mobilność w środowisku.

W rezultacie przyjęto rozporządzenie delegowane (UE) 2023/707, które wprowadziło sześć nowych klas zagrożenia do porządku prawnego UE.

Naukowe kryteria i mechanizmy nowych kategorii zagrożenia

Wprowadzenie nowych klas to nie tylko zmiana administracyjna, lecz także zmiana paradygmatu naukowego.

Przy identyfikacji właściwości zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego (ED) ustawodawca oparł się na definicji Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Substancję uznaje się za działającą zaburzająco na układ hormonalny, jeżeli można wykazać aktywność endokrynną, niekorzystny skutek u organizmu, jego potomstwa lub w populacjach oraz biologicznie uzasadniony związek przyczynowy między tymi elementami.

Klasy trwałość, zdolność do bioakumulacji i toksyczność (PBT/vPvB) oraz trwałość, mobilność i toksyczność (PMT/vPvM) służą lepszemu zarządzaniu ryzykiem środowiskowym.

Podczas gdy substancje PBT są niebezpieczne z uwagi na kumulację w łańcuchu pokarmowym, substancje PMT – dzięki mobilności – mogą przedostawać się do obiegu wody i docierać na takie odległości od źródła, że ich stężenia stają się trudne do kontrolowania. Właściwość ta jest szczególnie krytyczna z punktu widzenia ochrony zasobów wody pitnej.

Poniższa tabela podsumowuje nowe klasy oraz przypisane im kody:

Okresy przejściowe i kluczowe daty w 2026 r.

W przypadku mieszanin data 1 maja 2026 r. stanowi jednoznaczną granicę: każda mieszanina wprowadzana do obrotu w UE po tym terminie musi spełniać nowe zasady klasyfikacji.

W przypadku substancji termin 1 listopada 2026 r. jest datą ostateczną dla substancji już obecnych na rynku (tzw. „legacy”). Po tej dacie na rynku nie może pozostać substancja, której etykieta i karta charakterystyki nie zawierają odpowiednich informacji zgodnych z nowymi klasami.

Logikę procesu obrazuje poniższa tabela:

Tabela wskazuje krytyczny punkt strategiczny: choć mieszaniny już obecne na rynku otrzymują odroczenie do 2028 r., przejście na nowe zasady dla surowców (substancji) w listopadzie 2026 r. zmusi producentów mieszanin do przeglądu receptur do końca 2026 r., ponieważ aktualizacje SDS będą napływać od dostawców lawinowo.

CLP: sprzedaż online / reklamy

Przegląd rozporządzenia CLP i mechanizm „Stop the Clock”.

Rozporządzenie (UE) 2024/2865 to jak dotąd najszersza zmiana tekstowa rozporządzenia CLP, skoncentrowana na cyfryzacji, handlu online i uproszczeniu administracyjnym.

Jednak ze względu na obawy branży Parlament Europejski i Rada przyjęły rozporządzenie (UE) 2025/2439, znane w praktyce jako rozporządzenie „Stop the Clock”.

Zgodnie z modyfikacją przyjętą pod koniec 2025 r. terminy wielu kluczowych obowiązków zostały przesunięte na 1 stycznia 2028 r..

Odroczenie do 2028 r. dotyczy m.in.:

• Formatu i czytelności etykiety: rygorystycznych wymagań dotyczących wielkości czcionki i interlinii.
• Sprzedaży online i reklam: obowiązku prezentowania przed zakupem wszystkich elementów etykiety w sprzedaży na odległość oraz zaostrzenia wymogów dotyczących informacji o zagrożeniach w reklamach.
• Stacji paliw: specyficznych informacji umieszczanych na pistoletach do tankowania (UFI, dane dostawcy).

Odroczenie daje przedsiębiorstwom „oddech” w 2026 r., jednak ustawodawca podkreśla, że nie oznacza to wstrzymania przygotowań. Rok 2026 powinien być rokiem wprowadzania danych ustrukturyzowanych (systemy PIM).

PFAS i siloksany – ograniczenia REACH

Załącznik XVII do rozporządzenia REACH zawiera ograniczenia dotyczące określonych substancji i/lub mieszanin.

W 2026 r. dwa obszary osiągają punkt zwrotny, który dotyczy praktycznie wszystkich branż: PFAS oraz cykliczne siloksany.

PFAS w pianach gaśniczych i obowiązek planów zarządzania

Rozporządzenie (UE) 2025/1988 wprowadziło pozycję 82 w załączniku XVII do REACH, która ogranicza stosowanie PFAS w pianach gaśniczych. Ze względu na wyjątkową trwałość PFAS są często określane jako „wieczne chemikalia” i po uwolnieniu do środowiska mogą powodować nieodwracalne szkody.

Kluczowe terminy w 2026 r. w zakresie PFAS:

• 23 października 2026 r. – Zakaz wprowadzania do obrotu: od tej daty zabronione jest wprowadzanie do obrotu pian gaśniczych zawierających PFAS w przenośnych urządzeniach gaśniczych (z wyjątkiem niektórych typów odpornych na alkohole, dla których przewidziano odroczenie do kwietnia 2027 r.).
• 23 października 2026 r. – Plan zarządzania PFAS (Management Plan): to najistotniejsze obciążenie administracyjne dla operatorów. Każdy obiekt, który używa lub magazynuje piany zawierające PFAS (z wyłączeniem urządzeń przenośnych), musi posiadać plan zarządzania specyficzny dla danego miejsca.

Plan zarządzania PFAS musi obowiązkowo obejmować:

• Dokładny typ i ilość pian stosowanych i magazynowanych w obiekcie.
• Opis środków technicznych zapobiegających wyciekom.
• Procedury zbierania i unieszkodliwiania pian stających się odpadem oraz skażonej wody po akcji gaśniczej (udokumentowana technologia zniszczenia).
• Udokumentowaną strategię przejścia na alternatywy bezfluorowe.

Dokumentację należy przechowywać co najmniej 15 lat i okazywać na żądanie organu (np. służb ratowniczych lub organu ochrony środowiska).

Stopniowe wycofanie cyklicznych siloksanów (D4, D5, D6)

Rozporządzenie (UE) 2024/1328 zmieniło pozycję 70 załącznika XVII do REACH, zaostrzając warunki stosowania cyklicznych siloksanów (D4, D5, D6). Substancje te są powszechnie stosowane w przemyśle kosmetycznym, w czyszczeniu chemicznym oraz w wielu technologiach przemysłowych.

Zgodnie z ograniczeniem po 6 czerwca 2026 r. oktametylocyklotetrasiloksan (D4), dekametylocyklopentasiloksan (D5) oraz dodekametylocykloheksasiloksan (D6) nie mogą być wprowadzane do obrotu jako takie ani w mieszaninach w stężeniu powyżej 0,1% masy (w rozporządzeniu przewidziano jednak określone wyjątki).

Termin ten dotyczy w szczególności produktów kosmetycznych, z wyjątkiem produktów spłukiwanych („rinse-off”), które były objęte wcześniejszymi ograniczeniami. Jest to również krytyczna data dla sektora czyszczenia chemicznego, ponieważ od tego momentu stosowanie rozpuszczalników zawierających te substancje będzie zabronione.

Inne przepisy CLP wchodzące w życie w 2026 r.

Choć format odroczono, wiele zasad technicznych i proceduralnych staje się obowiązkowych od 1 lipca 2026 r. na podstawie rozporządzenia (UE) 2024/2865.

• Substancje MOCS: przy klasyfikacji substancji wieloskładnikowych (More than One Constituent Substances, MOCS), takich jak olejki eteryczne czy ekstrakty roślinne, należy uwzględniać poszczególne składniki – analogicznie jak w mieszaninach – jeśli brak danych z badań dla substancji jako całości.
• Etykietowanie cyfrowe: otwiera się dobrowolna możliwość stosowania etykiety cyfrowej (kod QR), jednak przy rygorystycznych wymaganiach technicznych: nośnik musi być bezpłatny, dostępny bez hasła i utrzymany co najmniej przez 10 lat.
• Etykiety rozkładane: stosowanie etykiet rozkładanych do umieszczania informacji wielojęzycznych lub obszernych ulega standaryzacji.

Kwartalny kalendarz zgodności na 2026 r.

I kwartał (styczeń–marzec): inwentaryzacja portfela i fundamenty dokumentacyjne

Cel: aby przedsiębiorstwo dokładnie wiedziało, jakie dokumenty i obowiązki dotyczą poszczególnych produktów oraz gdzie występują braki.

Zalecane kroki:

• Lista portfela produktów: (SKU/nazwa produktu, substancja/mieszanina, grupa użytkowników: konsumencka/profesjonalna/przemysłowa, kraje docelowe).
• Audyt SDS: nie wystarczy, że karta istnieje. Należy sprawdzić, czy jest zgodna z formatem rozporządzenia (UE) 2020/878 (już obowiązkowym) oraz czy zawiera w sekcji 9 nowe parametry fizykochemiczne.
• Weryfikacja etykiet (CLP): piktogramy, hasło ostrzegawcze, zwroty H, P i EUH, dane dostawcy, w razie potrzeby identyfikator UFI.
• Ocena stanu PCN/UFI: czy istnieje zgłoszenie PCN dla każdej mieszaniny stwarzającej zagrożenie; czy identyfikator UFI jest zgodny na etykiecie i w zgłoszeniu. Ważne: identyfikator UFI musi występować również w zgłoszeniu PCN.
• Oświadczenia dostawców: uzyskaj pisemne potwierdzenie od dostawców, że dostarczane substancje zostały ocenione pod kątem nowych klas CLP (ED, PBT, PMT).

Lista kontrolna do pobrania

II kwartał (kwiecień–czerwiec): przygotowanie mieszanin na 1 maja 2026 r.

Cel: aby klasyfikacja i oznakowanie mieszanin wprowadzanych do obrotu po 1 maja 2026 r. odbywały się już z uwzględnieniem nowych klas zagrożenia. Na tym etapie producenci mieszanin powinni dysponować danymi dotyczącymi reklasyfikacji surowców.

Zalecane kroki:

• Nowe decyzje klasyfikacyjne: dla mieszanin wprowadzanych do obrotu po 1 maja 2026 r. należy ocenić adekwatność nowych klas CLP. Jeśli składnik jest sklasyfikowany jako działający zaburzająco na układ hormonalny przy stężeniu 0,1% (m/m), mieszaninę również należy sklasyfikować.
• Aktualizacja etykiet: choć format (wielkość czcionki) można odroczyć do 2028 r., treści (np. nowe zwroty EUH) – nie. Jeżeli po listopadowym terminie zmieni się klasyfikacja substancji, na etykiecie musi pojawić się nowy zwrot EUH, spójnie z kartą charakterystyki.

Wersjonowanie i zatwierdzanie etykiet: proces wewnętrzny (kto decyduje, kto zatwierdza, jak archiwizuje się wersje).

• Zasady aktualizacji PCN: jeśli zmienia się skład, klasyfikacja, nazwa handlowa, opakowanie lub sposób użycia – zwykle trzeba zaktualizować zgłoszenie PCN. Zgłoszenie należy zaktualizować także wtedy, gdy zmienia się klasyfikacja (np. pojawia się nowy zwrot EUH)!
• Przygotowanie zestawu danych sklepu internetowego na 2028 r.: ustrukturyzowane przechowywanie (pola PIM/ERP) elementów etykiety, które później trzeba będzie pokazywać na kartach produktu (piktogramy, H/P/EUH, identyfikator UFI itd.).

III kwartał (lipiec–wrzesień): audyty wewnętrzne i start przygotowań PFAS

Cel: aby zgodność nie była akcją jednorazową, lecz stałym procesem operacyjnym.

Zalecane kroki:

• Wdrożenie mini-checklisty zarządzania zmianą (przy każdej zmianie produktu):
  • czy dotyczy SDS?
  • czy dotyczy etykiety?
  • czy dotyczy PCN/UFI?
  • czy dotyczy danych e-commerce?
• Zarządzanie zapasami magazynowymi: przed listopadowym terminem dla substancji warto „wyczyścić” stany magazynowe substancji z dawną etykietą lub przygotować się do ponownego etykietowania.
• Ocena MOCS: producenci olejków eterycznych i produktów na bazie ekstraktów powinni sprawdzić, czy substancje złożone (MOCS) spełniają nowe zasady obowiązujące od lipca.
• Nadzór nad dostawcami: zapewnić automatyczne powiadomienia o aktualizacjach SDS; wyznaczyć osobę odpowiedzialną za wprowadzanie zmian do systemów wewnętrznych.
• Szkolenie wewnętrzne (krótkie, ukierunkowane): dla magazynu/obsługi klienta/marketingu: co wolno, a czego nie wolno deklarować o produktach niebezpiecznych (szczególnie w kanałach online).

IV kwartał (październik–grudzień): 1 listopada 2026 r. (substancje) + fokus PFAS

Cel: aby na termin 1 listopada 2026 r. klasyfikacja/oznakowanie substancji objętych zmianami były uporządkowane; oraz aby w przypadku PFAS nie przeoczyć startu stosowania wymogów w 2026 r.

Zalecane kroki:

• Przegląd substancji: obecnych w portfelu firmy i wcześniej wprowadzonych do obrotu – do terminu muszą spełniać wymagania nowych klas zagrożenia.
• Ocena zakresu PFAS:
  • czy występują produkty zawierające PFAS/piany gaśnicze/powiązane zastosowania;
  • czy potrzebny jest plan substytucji;
  • jakie okresy przejściowe i obowiązki mogą dotyczyć konkretnego zastosowania.

„PFAS Management Plan”: do 23 października plan zarządzania pianami gaśniczymi musi być gotowy, podpisany i dostępny w archiwum zakładowym.

• Przygotowanie na lata 2027–2028 (zwłaszcza e-commerce): mimo odroczenia „stop-the-clock” ustrukturyzowane zarządzanie danymi i projektowanie interfejsów można efektywnie rozpocząć już w 2026 r.

Wnioski

Rok 2026 w obszarze bezpieczeństwa chemicznego to nie tylko kolejny kamień milowy administracyjny, ale element głębokiej transformacji strukturalnej.

Podmioty gospodarcze muszą dostrzec, że w centrum regulacji – obok tradycyjnych zagrożeń ostrych (działanie żrące, zagrożenie pożarowe) – pojawiają się także ryzyka przewlekłe i środowiskowe (zaburzanie funkcjonowania układu hormonalnego, mobilność w środowisku wodnym).

Kluczowe punkty strategiczne na 2026 r.:

• „Stop the Clock” nie oznacza bezczynności: odroczenie do 2028 r. daje przestrzeń na kosztowo efektywne wdrożenie, ale techniczne terminy w 2026 r. (MOCS, fundamenty etykietowania cyfrowego, nowe klasy zagrożenia) pozostają bezwzględnie obowiązujące.
• Zgodność PFAS to punkt krytyczny: zarządzanie pianami gaśniczymi to zadanie techniczne i prawne wykraczające poza poziom kart charakterystyki; decydująca jest tu synergia wymogów ratowniczych i środowiskowych.

Kluczem do skutecznej zgodności w 2026 r. jest zastosowanie zasady „Compliance by Design”: każde nowe opracowanie produktu i wprowadzenie do obrotu należy od pierwszego dnia analizować w świetle nowych klas CLP oraz ograniczeń REACH (siloksany, PFAS).

Takie proaktywne podejście nie tylko ogranicza ryzyko kar administracyjnych, ale też zapewnia przewagę konkurencyjną na europejskim rynku, coraz silniej ukierunkowanym na zrównoważony rozwój.

Masz dodatkowe pytania?

Obsługa klienta Zapytaj naszego eksperta

Polecane usługi:

• Tłumaczenie karty charakterystyki
• Aktualizacja kart charakterystyki zgodnie z wymaganiami CLP
• CLP projekt etykiety
• Zgłoszenie PCN dla mieszanin niebezpiecznych

Przydatne artykuły:

• Kompas bezpieczeństwa chemicznego
• FAQ – najczęściej zadawane pytania
• Monitor zmian przepisów